Divorce:

How to support your children during this difficult time

Without a doubt divorce is one of the most difficult experiences we can go through and is particularly so for children who are very often witnesses to events they cannot comprehend and yet feel somehow responsible for, at least in part. As parents though, there are a number of things that can be done to support and care for your children in order to limit long term relationship and emotional problems. With a little care and some attention to your own and your partner’s behaviour, together with a lot of patience and understanding, children can be helped through this difficult time. Some points to bear in mind are:

Talk to your children about what is happening around them. As you become sure that the decision to divorce has been taken, inform your child(ren). You may think that they have been protected and are unaware of the trials and troubles you have been experiencing in your marriage, although in most cases child(ren) pick up signs around them even in the unspoken actions. In order to curb insecurities and fears, talk to your children as early as you can once the decision is made to divorce and do this as a family group so the child(ren) get the same understanding, patient message from both parents.

Briefly explain the reasons for your divorce. It is important to explain to child(ren) that divorce is not a temporary situation and that it is a decision made for reasons affecting your relationship with your partner not your child. Be honest and clear, using language appropriate to the age range of your child. Make it clear that yours and your partner’s relationship will not change towards them. Reinforce that message that they are in no way to blame for what is happening to the family environment.

Talk about the changes they may expect. It is often important to make child(ren) aware that they might be changing home, school, routines etc. before the changes happen. Young child(ren) can get disorientated when too many changes happen at once and they are not prepared. Talk to your child(ren) about these changes and where possible ask for their input where options apply.

Give your children time to express their feelings, even if this includes feelings of anger. This is an important part of the process of caring for your child(ren) during the process of your divorce. In particular expression of emotion in a safe environment at this time can help to prevent some long term relationship difficulties that might arise. Some of the feelings your child(ren) might want to express could include fear, anger, curiosity, guilt, doubts about your love and their place in yours or your partners’ lives (especially if there are new partners involved). Patiently listen. Give your child(ren) the space to express and explore these feelings without judging or commenting. Ensure that your child(ren) understand they're loved and wanted. Give the child(ren) age appropriate messages regarding the support they can expect from you. Don’t make promises you cannot keep.

Inform your children about the process of your divorce. Your child(ren) has the right to know what is happening around them. More so when they cannot influence the decision but are influenced by it. Make sure they hear updates from you first and not from a third party (grandparent or aunt etc). It is important that you are honest and use age specific language to help your child(ren) understand what is happening, when changes will take place and that they are still loved.

Do not criticise your ex partner in front of your child(ren). Child(ren) know that they are part mummy and part daddy. When they hear one parent criticising the other during the often tense and difficult times that come with a divorce, child(ren) tend to take that criticism as applying to part of themselves also. This results in the child(ren) having a lower self esteem as well as affecting the relationship between the child and that parent. When they hear others criticising one or other of their parents, self esteem, self respect is affected to a degree which often leaves marks into adulthood and affecting personal interactions with others.

Do not use your children as messengers. Even though you may choose to have as little contact as possible with your ex partner, it is unwise and ill advised to you’re your child(ren) a messengers. Involving child(ren) in your personal battles and either explicitly or implicitly expecting your child(ren) to take sides will inevitably harm their ability to empower themselves. Children need to feel able to continue loving both parts of themselves, which includes loving both parents even though their parents are choosing to no longer love each other. Children going through divorce with their parents are already in distress and need you to provide support and care. Try to avoid making children feel guilty for having a great day out with your ex partner as this will only add to the guilt and confusion they already feel.

Give your children time and space. Allocate time to support your child(ren). Tell them how much you care and love them. Remind them often. All children feel some level of guilt for what is going on around them and some take responsibility for the break up of their family. Use age appropriate language to reassure your child(ren) regularly that they are still loved and not to blame for what happens between two adults.

Take responsibility. When your child(ren) see you having difficulty, they may feel the need to protect you or support you. Remember, you are the adult here. This is a difficult times in all your lives, if you feel you need support or help seek it in friends and family or from a professional counsellor. Do not let your child(ren) take responsibility for supporting you through your divorce.

Ask for help. If you have a drinking/drug or other substance dependent problem seek help immediately. Any impairment you have will inhibit your ability to reassure and support your child(ren) and you may also be placing them in danger.

Child support. If you are the non-custodial parent and are charged with paying child support – pay it. If they have lost you in their daily lives the added loss of financial support places your child at a disadvantage and can have effect on them for the rest of their lives. If you are the custodial parent and are not receiving the child support, don’t burden your child(ren) by telling them. It will only feed into the child’s insecurity and sense of abandonment, further lowering her/his self esteem. It won’t get you the money.

Routines. If it can be helped, don’t uproot your child(ren). A stable home and school life will help the child(ren) to deal with the trauma of their parent’s divorce. Where there are no legal complications and/or restraining orders in place for child safety, encourage visitation with your ex-partner. It is important for children to continue to maintain a relationship with both parents as this will ensure that they are able to form a healthy attitude to adult relationships as they grow.

When to seek advice from a professional divorce or family counsellor:

If your child(ren) refuses to eat, talk, go to school, see the other parent. Any or all of these, or similar will need to be reviewed and support given.

If your child(ren) change their actions/behaviours in ways that are out of character and are a cause for concern to you.

If your child(ren) were being abused be your ex-partner and the divorce is as a result of his/her actions towards the children, with criminal proceedings.

If you feel the need for extra support during the transition to a single parent family household

It takes time adapt for a child to adapt to changes in the family environment. In the best case scenario during a divorce, expect stress and anxiety for all concerned. With some empathy, patience and understanding you can create a lasting relationship with your child(ren) that is built on respect for each other.

Διαζύγιο:

Πώς να στηρίξεις τα παιδιά σου σε αυτή τη δύσκολη περίοδο

Χωρίς αμφιβολία το διαζύγιο είναι κάτι οδυνηρό για όλους αλλά περισσότερο για τα παιδιά που πολλές φορές είναι μάρτυρες της μάχης και νιώθουν ότι κάπου φταίνε και αυτά για την διάλυση της οικογένειας τους. Όμως, οι γονείς μπορούν να ελαχιστοποιήσουν την επίδραση και τις μακροπρόθεσμες συνέπειες του χωρισμού πάνω στα παιδιά τους, με λίγη ευαισθησία και αρκετή κατανόηση.

Μιλάτε με τα παιδιά σας εκ των προτέρων. Μόλις είναι σίγουρη η απόφαση για το διαζύγιο ενημερώστε τα παιδιά σας. Παρόλο που μπορεί να νομίζετε ότι αντιλαμβάνονται τι γίνεται γύρω τους, όσο περισσότερες εξηγήσεις τους δοθούν, τόσο το καλύτερο και αν είναι δυνατό να είναι παρούσα όλη η οικογένεια.

Εξηγήστε περιληπτικά τους λόγους για το χωρισμό. Να τονίσατε την μονιμότητα τις απόφαση σας και να είσαστε ειλικρινείς και σύντομοι με απλό λεξιλόγιο, πάντα ανάλογα με την ηλικία των παιδιών σας. Είναι σημαντικό να τους καθησυχάσετε ότι δεν φέρουν καμία ευθύνη για την διάλυση της σχέσης σας.

Αναφέρετε τις αλλαγές που θα αντιμετωπίσουν στην ζωή τους. Μπορεί, μεταξύ άλλων να συμπεριλαμβάνει αλλαγή σχολείου, πιο λίγα λεφτά, την αποχώρηση ενός γονιού και αλλαγή ρουτίνας.

Δώστε χρόνο στα παιδιά να εκφράσουν τα αισθήματα τους, συμπεριλαμβανομένου και του θυμού τους. Αυτή είναι σημαντική και αποτελεσματική πρόληψη και προστασία σε κάποιες μακροπρόθεσμες συνέπειες που μπορεί να έχει πάνω στα παιδιά σας ο χωρισμός σας. Μπορούν να εκφράσουν τις φοβίες, το θυμό, τις απορίες και αμφιβολίες τους και να ξέρουν ότι θα είστε δίπλα τους με αγάπη, στοργή και κατανόηση που είναι απαραίτητα στη στήριξη των παιδιών σας.

Ενημερώστε τα παιδιά για τις εξελίξεις του διαζυγίου. Έχουν το δικαίωμα να ξέρουν τι γίνεται γύρω τους και καλό είναι να μάθουν τα γεγονότα από σας και όχι από τρίτο άτομο. Είναι σημαντικό να είσαστε ειλικρινείς και σύντομοι με απλό λεξιλόγιο, πάντα ανάλογα με την ηλικία των παιδιών σας, για να μπορείτε να στηρίξετε τα παιδιά σας όταν εκφράσουν την ανάγκη.

Μην κατακρίνετε τον/την πρώην σύζυγο σας μπροστά στα παιδιά. Τα παιδιά ξέρουν ότι αποτελούνται από μέρος του πατέρα και μέρος της μητέρας. Όταν σας ακούνε να κατακρίνετε ένα από τους γονείς τους, είναι σαν να κατακρίνετε μέρος του εαυτού τους, με αποτέλεσμα να μειώνετε την αυτοπεποίθηση τους. Επίσης, όταν το κάνει τρίτο πρόσωπο, τα παιδιά σας θα νιώθουν ότι όλοι τους κατακρίνουν και η συνέπεια είναι μακροπρόθεσμα προβλήματα ψυχολογικά, αυτοπεποίθησης και αυτό-εκτίμησης.

Μην κάνετε τα παιδιά σας αγγελιοφόρους. Όσο πιο λίγο τους εμπλέκετε στις διαφορές που έχετε με τον/την πρώην σας, τόσο το καλύτερο για την ψυχολογική αντιμετώπιση της διαμάχης γύρω τους. Είναι απαραίτητο να μην νιώθουν τα παιδιά σας ότι πρέπει να πάρουν θέση είτε με τον ένα γονέα είτε με τον άλλον. Τα παιδιά σας είναι ήδη αναστατωμένα με τις αλλαγές γύρω τους, αν νιώθουν ότι πρέπει να αγαπήσουν ένα γονέα περισσότερο από τον άλλο, αυτό τους προκαλεί τύψεις και ανασφάλειες στον εσωτερικό τους κόσμο.

Δώστε χρόνο για τρυφερότητα με τα παιδιά σας. Να αφιερώσετε χρόνο για να στηρίξετε τα παιδιά σας και να τους πείτε ότι η αγάπη σας παραμένει. Πολλά παιδιά παίρνουν την ευθύνη για την διάλυση τις οικογένειας τους, και καλό θα είναι να τους υπενθυμίζετε συστηματικά ότι δεν φέρουν καμία ευθύνη για την απόφαση του διαζυγίου σας. Να τους τονίσετε ότι η αγάπη σας παραμένει παρόλο που η συζυγική σας σχέση δεν ήταν όπως την περιμένατε.

Πάρετε την ευθυνή. Όταν σας βλέπουν να δυσκολεύεστε, τα παιδιά σας μπορεί να νιώσουν την ανάγκη να σας φροντίσουν, σαν προσφορά βοήθειας. Είναι επιτακτικό να μην επιτρέψετε να γίνει αυτό. Σε αυτή την δύσκολη περίοδο της ζωής τους είναι σημαντικό να παραμένουν παιδιά. Αν νιώθετε πως θέλετε στήριξη, τότε ζητήστε την από ενήλικα μέλος της οικογένειας σας, φίλους, ή επαγγελματία σύμβουλο.

Ζητήστε βοήθεια. Αν έχετε εξάρτηση από αλκοόλ, ναρκωτικά ή άλλες ουσίες, ζητήστε βοήθεια αμέσως. Αν εσείς έχετε οποιαδήποτε εξάρτηση, δεν θα μπορείτε να στηρίξετε κατάλληλα τα παιδιά σας, και ίσως να κινδυνεύουν.

Επίδομα. Αν πρέπει να πληρώνετε επίδομα για τα παιδιά σας να το κάνετε έγκαιρα. Επειδή τα παιδιά σας δεν σας έχουν στην καθημερινή τους ζωή, δεν πετυχαίνετε τίποτα με το να τους τιμωράτε και οικονομικά. Είναι κάτι που πιθανόν να τους επηρεάσει σ’όλη τους την ζωή. Αν έχετε την κηδεμονία των παιδιών σας, και ο/η πρώην σας δεν πληρώνει, μην αναφέρετε το γεγονός στα παιδιά σας, διότι θα νιώθουν περισσότερη εγκατάληψη, με αποτέλεσμα να μειωθεί η αυτοπεποίθηση τους. Καλύτερα είναι να συζητηθεί το θέμα χωρίς την παρουσία των παιδιών.

Σταθερότητα. Όσο μπορείτε, κρατήστε μια σταθερότητα στην ζωή των παιδιών σας. Αν δεν είναι απαραίτητο, μην αλλάξετε σχολείο, σπίτι ή ρουτίνα. Αυτή η σταθερότητα θα βοηθήσει τα παιδιά να αντιμετωπίσουν το τραύμα που πάντα συνοδεύει ένα διαζύγιο. Όταν δεν υπάρχουν νομικοί λόγοι ή/και διατάγματα για την προστασία των παιδιών σας, καλό θα είναι να έχουν συνεχή επαφή και με τους δύο γονείς, αφού αυτό θα εξασφαλίσει μια πιο υγιή αντίληψη των σχέσεων μεταξύ των δύο φύλων όσο μεγαλώνουν και όταν έρθει η ώρα για τον δικό τους δεσμό.

Πότε πρέπει να ζητήσετε βοήθεια από επαγγελματικό σύμβουλου γάμου ή οικογενειακό σύμβουλο ;

Αν τα παιδιά σας, δεν θέλουν να μιλήσουν, να φάνε, να ακολουθήσουν την νέα ρουτίνα τους ή να δουν τον άλλο γονιό.

Αν τα παιδιά σας αλλάξουν συμπεριφορά και κάνουν κάτι εκτός χαρακτήρα και ανησυχητικό για σας.

Αν ο/η πρώην παρενοχλούσε (σωματικά, ψυχολογικά ή και σεξουαλικά) τα παιδιά σας, τότε είναι απαραίτητο να έχουν ψυχολογική στήριξη.

Αν εσείς νιώθετε ότι με την βοήθεια της στήριξης θα μπορέσετε καλύτερα να μετατρέψετε το σπιτικό περιβάλλον σε μονογαμικό.

Θα χρειαστεί αρκετός χρόνος για να προσαρμοστεί ένα παιδί στην αλλαγή της οικογένειας του. Στην καλύτερη περίπτωση, ένα διαζύγιο θα προκαλέσει μόνο άγχος και πίεση. Με πολλή κατανόηση, υπομονή και ευαισθησία, μπορείτε να δημιουργήσετε μια καλή σχέση με το παιδιά σας και ένα πιο βαθύ σεβασμό. Ελπίζω, με αυτές τις εισηγήσεις να μπορέσετε να ξεπεράσετε κάποιες από τις δύσκολες στιγμές.